Announcement

Collapse
No announcement yet.

Nét đẹp sáo diều Song An

Collapse
X
 
  • Bộ lọc
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Nét đẹp sáo diều Song An

    Trong các làng có truyền thống lâu đời với thú chơi diều sáo, có lẽ không thể không kể đến xã Song An - huyện Vũ Thư. Ở đây, chẳng ai không biết đến câu "diều lên mỏi cổ, diều đổ mỏi chân". Câu ca ngắn gọn ấy đã làm bật lên những vất vả của người chơi diều. Lúc diều lên thì mỏi cổ để ngắm nghía canh gác và cảnh giác với hướng gió đổi chiều; khi diều đổ thì phải mỏi chân vượt đồng vượt sông đi thu dây tìm diều. Nhưng, dù vất vả và dù chẳng có lợi nhuận gì từ những vất vả ấy, nhưng những người chơi diều sáo ở Song An vẫn giữ niềm đam mê nối truyền hàng trăm đời nay.

    Một chiếc diều sáo cổ của Song An - Vũ Thư - Thái Bình.



    Về xã Song An, vào nhà nào chúng tôi cũng bắt gặp những chiếc diều treo trên tường. Có những gia đình, thay vì khung ảnh, bằng khen thì toàn treo diều. Diều đủ mọi kích cỡ, màu sắc, hình dáng. Và trong tủ kính hay trên sập gụ là những bộ sáo đủ loại. Có bộ sáo chỉ 3 chiếc nhỏ, nhưng có bộ lên tới 9 ống lớn. Nghệ thuật chơi diều sáo ở Song An được gắn với tích cổ xưa của ngôi Sáo Đền - nơi thờ quốc mẫu Ngô Thị Ngọc Dao - vợ của vua Lê Thái Tông và là mẹ của vua Lê Thánh Tông. Bà là người con gái nết na, giầu lòng yêu nước và có thú chơi diều sáo. Để tỏ lòng thành kính với đấng sinh thành, khi bà mất đi, vua Lê Thánh Tông đã cho xây ngôi đền mẫu, nay là Đền sáo xã Song An. Nghệ thuật chơi diều sáo được lưu giữ đến tận ngày hôm nay. Và thú chơi diều sáo ở đây cũng trở thành một nét riêng biệt so với các làng diều khác trong cả nước. Người dân Song An thả diều quanh năm. Nhưng nhiều nhất là vào mùa xuân và mùa hè bởi đây là lúc mùa vụ đã xong. Hơn nữa cũng là khi gió đẹp thích hợp với thả diều. Trên bầu trời Song An, những cánh diều đủ mọi kích cỡ màu sắc “vít gió trời” ở những tầng cao thấp. Tiếng sáo vi vu đưa đẩy càng làm cho không khí thanh bình, yên ả.

    Anh Nguyễn Duy Đông - chủ nhiệm câu lạc bộ diều sáo Sáo Đền xã Song An cho biết: "Ngày trước, các cụ trong làng tôi thường làm một loại diều, gọi là Diều củ ấu. Giấy bọc diều thường là giấy dó, hay còn gọi là giấy bản. Đặc biệt khâu sơn diều được nghệ nhân lấy quả cậy hay quả hồng xiêm non giã nát, pha nước quết lên diều khoảng 3 lần. Diều khi được quét lớp sơn này, lên cao gặp gió to không bị rách, lỡ có rơi xuống nước cũng không bị ướt. Có nhiều người còn kỳ công chép thơ lên diều, hoặc những lời cầu chúc quốc thái dân an thả theo diều bay lên trong gió. Dây diều ngày xưa cũng khác với bây giờ. Các nghệ nhân chơi diều thường làm dây từ sợi tre được vót mỏng, ngâm trong nước vôi vài ngày để khử mọt, rồi treo lên gác bếp cho mồ hóng bám vào sẽ dùng được lâu hơn. Tre dùng làm dây diều phải là cây tre mọc ở giữa bụi, trên nền đất thổ chứ không được là tre gần bờ ao, bờ sông, mới đủ điều kiện chọn làm dây diều."

    Vốn từ nhỏ đã thân quen với tiếng sáo diều, nên niềm đam mê diều dường như đã ăn vào máu thịt của những người chơi diều như anh Đông. Khi cánh diều cất lên trong gió, cũng là lúc tâm hồn thảnh thơi, yên bình nhất.Theo kinh nghiệm của các cụ ngày xưa truyền lại: để có những cánh diều tốt, người chơi thường chọn loại tre hóp đực, già cây, nằm ở giữa bụi, thẳng gióng dầy cật. Đặc biệt cây tre có đặc điểm rụng lá vào khoảng tháng 3, trùng với dịp hội Sáo, khi đó thân tre sẽ khô, dẻo thuận tiện cho việc sử dụng.Trước khi lên khung, diều tre phải được sơ chế qua nước vôi hoặc nước muối đun kỹ trong một thời gian để chống mối mọt. Sáo diều làm bằng ống nứa và nếu đã chơi sáo diều, vui nhất là tự tay mình làm chứ đi mua thì không còn gì thú vị nữa. Ống sáo được gắn với mắt sáo tròn bầu khoét khe ở giữa. Gió sẽ luồn vào khe và phát ra tiếng khi diều chao lượn trên cao. Mắt sáo thường làm bằng gỗ mít, mắt gạo nhẹ và bền. Tùy theo kích thước của diều mà gắn sáo nào vào cho phù hợp. Có chiếc diều khung rộng tới 5m thì sẽ được gắn ống sáo to hơn cái phích, dài hàng mét. Ở Song An, từ người già đến trẻ nhỏ đều đam mê thả diều và đã từng tham dự nhiều cuộc thi thả diều lớn được tổ chức trong toàn quốc. Năm 2019, tục chơi diều sáo trong lễ hội Sáo Đền xã Song An huyện Vũ Thư được bộ Văn hóa- thể thao và du lịch đưa vào danh mục văn hóa phi vật thể quốc gia. Ông Hoàng Văn Điệp - Giám đốc trung tâm bảo tồn di sản văn hóa diều Việt Nam cho biết:"Diều sáo ở Song An mang nhiều nét đặc trưng văn hóa của địa phương và xã Song An huyện Vũ Thư là một trong những chiếc nôi phát sinh trò chơi dân gian thả diều. Trong thời gian tới, trung tâm sẽ tập trung phát triển bộ môn nghệ thuật diều sáo tại đền mẫu Sáo Đền trên cơ sở những giá trị cũ mà các cụ thời xưa để lại để cánh diều Việt nam ngày một bay cao hơn và xa hơn."




    Ông Nguyễn Văn Ba, Trưởng ban Văn hóa xã Song An cho biết: Nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong lễ hội Sáo Đền chính là diều sáo, đó chính là hồn làng. Thả diều sáo là nét đặc trưng trong lễ hội Sáo Đền. Hàng năm, vào ngày 25/3 âm lịch, xã Song An mở hội truyền thống Sáo Đền và tổ chức hội thi thả diều sáo. Thi thả diều được tiến hành như sau: dùng 2 câu liêm mỗi chiếc dài 15 thước chôn cách nhau 3 thước tại trước cửa đền. Diều thi phải đâm lên giữa hai câu liêm đó. Diều nào lên thẳng không vướng, lên cao hơn, sáo hay hơn thì đoạt giải. Nhiều năm trở lại đây, trong hội thi thả diều, ngoài các câu lạc bộ diều sáo trong xã, Ban tổ chức còn mời các câu lạc bộ diều đến từ các địa phương trong và ngoài tỉnh tham dự và giao lưu thả diều. Tuy nhiên, để giữ nét đẹp truyền thống của môn nghệ thuật dân gian tao nhã này, xã Song An thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở người chơi diều sáo không thả diều gần đường dây điện và thả diều qua đêm làm ảnh hưởng lớn đến cuộc sống, sinh hoạt của nhân dân để việc chơi diều sáo không thành phản cảm.

    Từ bao đời nay, hình ảnh chú bé ngồi trên lưng trâu, thổi sáo thả diều đã được coi như biểu tượng của sự thanh bình trên dải đất hình chữ S. Trong tâm thức của người Việt, thả diều hàm chứa khát vọng về tự do, xua đi những gì xui xẻo, cầu mong thuận buồm xuôi gió trong làm ăn cũng như trong cuộc sống.Với người dân xã Song An huyện Vũ Thư thì thả diều còn là việc nối đất với trời bằng một sợi dây, mang nhiều ý nghĩa tâm linh riêng biệt.

    (Nguồn: UBND huyện Vũ Thư)
    Chỉnh sửa lần cuối bởi Diều Thái Bình; 24-08-2020, 15:28.

  • #2
    Giờ nhìn mấy chiếc diều cổ làm từ giấy và không có đuôi lại thấy thích hơn diều vải hiện đại bây giờ

    Comment


    • #3
      Diều truyền thống không đuôi với phết bằng giấy cầu kỳ cực ấy, và phải rất khéo với có kỹ thuật diều mới bay ổn định được. Mình cũng thích diều kiểu này của Song An, Bá Dương Nội và An Bình.

      Comment

      Bài đăng/ thảo luận mới nhất

      Collapse

      Gió - Thời tiết

      Collapse

      Working...
      X